625 – Πάλι μὲ χρόνια καὶ καιροὺς πάλι δικά μας θἆναι

Ἡ Πόλις ὡς Νέα Ἱερουσαλήμ

625 – Πάλι μὲ χρόνια καὶ καιροὺς πάλι δικά μας θἆναι

Ἀπὸ τὶς φαντασιώσεις τοῦ 1453 στὶς καθημερινὲς προφητεῖες τῆς καθημερινῆς ἀθηναϊκῆς ἑφημερίδος Ἐλεύθερη Ὥρα ἡ ἐπιστροφὴ στὴν Κωνσταντινούπολι τοῦ Γένους τῶν Ἑλλήνων καλὰ κρατεῖ. Τὸ Γένος τῶν Ἑβραίων μετὰ ἀπὸ δύο χιλιετίες ἐπέστρεψε στὴν Ἱερουσαλήμ. Γιατὶ ὄχι λοιπὸν καὶ οἱ Ῥωμηοὶ-Ῥωμαῖοι στὴν Κωνσταντινούπολι;

Ἕνα σημερινὸ ἄρθρο τοῦ Βήματος, τοῦ φιλολόγου Κίμωνος Βελιτζανίδη ἀνατρέχει στὰ πρῶτα χρόνια τῆς φαντασιώσεως αὐτῆς:

«Ἕνα ἀπὸ τά πλέον γοητευτικὰ πεδία ἱστορικῆς ἔρευνας εἶναι ἐκεῖνος ὁ μεταιχμιακὸς χῶρος ὅπου πραγματικότητα καὶ ἐνδεχόμενο χωρίζονται ἀπὸ μιὰ πολὺ λεπτὴ – μὰ διακριτὴ – γραμμή. Φέρνω στὸν νοῦ μου, κυρίως, ἀποφάσεις οἱ ὁποῖες ἐλήφθησαν, ἀλλὰ δὲν πραγματώθηκαν ποτέ, εἴτε ἐπειδὴ ὑπῆρξε συνειδητὴ ἀλλαγὴ πλεύσης εἴτε ἐπειδὴ οἱ ἴδιες οἱ περιστάσεις ἄλλαξαν. Στὴ χώρα μας, ἀρεσκόμαστε συχνὰ νὰ κάνουμε λόγο γιὰ «χαμένες εὐκαιρίες», ὄχι πάντοτε ἄδικα. Τὶς περισσότερες, ὅμως, φορὲς φοβᾶμαι πὼς ἁπλῶς ἀρνούμαστε νὰ χαλιναγωγήσουμε ἱστορικὲς φαντασιώσεις καὶ ὑποκύπτουμε στὸν πειρασμὸ μιᾶς σαθρῆς βεβαιότητας.

»Μιὰ ἀπὸ τὶς φαντασιώσεις ποὺ πεισματικὰ ἐπανέρχονται στὸ θυμικό του ἑλληνισμοῦ εἶναι ἡ ἀνακατάληψη τῆς Κωνσταντινούπολης. Ἀκόμη καὶ σήμερα, «ἐπιτελάρχες» τοῦ καφενείου καὶ τῶν μέσων κοινωνικῆς δικτύωσης καταστρώνουν σχέδια καὶ δηλώνουν ἕτοιμοι γιὰ τὸ μεγάλο ὄνειρο. Τέτοια φαινόμενα δὲν ἦταν, βέβαια, πάντοτε παράλογα, οὔτε περιορίζονται στὴν ἐποχὴ μας τῆς ἀνερμάτιστης δημοσιολογίας. Ἡ Ἅλωση τοῦ 1453 παραμένει ἐν πολλοῖς τὸ μεγάλο ἀνεπούλωτο τραῦμα τῆς ἱστορίας μας καὶ ἡ ἀνατροπὴ του εἶχε ἐνίοτε ρεαλιστικὲς προοπτικές, τὸ 1878 καὶ τὸ 1920 ἐπὶ παραδείγματι.

»Ἄλλωστε, ἤδη στὰ πρῶτα χρόνια ποὺ ἀκολούθησαν τὴν Ἅλωση μποροῦμε νὰ ἐντοπίσουμε συστηματικὲς – πλὴν ἀπέλπιδες – προσπάθειες τῶν τελευταίων Παλαιολόγων νὰ συγκροτήσουν στρατεύματα ἐναντίον τῶν Ὀθωμανῶν. Ἡ ὕστατη οὐσιαστικὴ ἀπόπειρα ἐκ μέρους τους ἦταν τὸ 1481, ὅταν ὁ Ἀνδρέας Παλαιολόγος μὲ μιὰ μικρὴ δύναμη, ἀποτελούμενη κυρίως ἀπὸ μισθοφόρους, στρατοπέδευσε στὸ Μπρίντιζι μὲ σκοπὸ νὰ πλεύσει ἀνατολικά. Δὲν ἀναχώρησε ποτὲ καί, ἐν τέλει, ἀναγκάστηκε νὰ πουλήσει τά δικαιώματα τῶν αὐτοκρατορικῶν του τίτλων δύο φορές, προκειμένου νὰ χρηματοδοτήσει νέες προσπάθειες, καταδικασμένες νὰ ἀποτύχουν.

»Ἔκτοτε, ὁ ξένος παράγων ἀπέκτησε ἀναβαθμισμένο ρόλο, τόσο στὸ πραγματικὸ ὅσο καὶ στὸ φαντασιακὸ ἐπίπεδο. Ἕνα ἀπὸ τά πιὸ ἐνδιαφέροντα καὶ ξεχασμένα κείμενα αὐτῆς τῆς μετὰ-βυζαντινῆς περιόδου εἶναι ἕνα στιχούργημα τὸ ὁποῖο ἀποδίδεται μὲ σχετικὴ βεβαιότητα στὸν Ἰωάννη Ἀξαγιώλη, πρωτοκόμητα τῆς Κορώνῃς. Γραμμένο γύρω στὰ 1550, τὸ ἔργο εἶναι ἐπὶ τῆς οὐσίας μιὰ ἔκκληση πρὸς τὸν Αὐτοκράτορα τῆς Ἁγίας Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας, Κάρολο Ε’, νὰ ἀναλάβει τὴν ἡγεσία μιᾶς σταυροφορίας μὲ σκοπὸ τὴν ἀνακατάληψη τῆς Κωνσταντινούπολης ἀπὸ τοὺς Ὀθωμανούς. Ἡ λογοτεχνικὴ ἀξία τοῦ ποιήματος εἶναι συζητήσιμη, μᾶς προσφέρει ὅμως μιὰ γραπτὴ μαρτυρία ἀπὸ μιὰ ἐξαιρετικὰ ἐνδιαφέρουσα μεταβατικὴ περίοδο, ὅπου το Βυζάντιο δὲν ἦταν μιὰ μακρινὴ ἀνάμνηση καὶ ἡ μακραίωνη ὀθωμανικὴ κυριαρχία δὲν ἦταν δεδομένη. Πυρὴνας τῆς ἀφήγησης εἶναι τὸ ἐγκώμιο τοῦ ἀψβούργου μονάρχη, ὁ ὁποῖος εἶχε ἤδη συγκρουστεῖ ἐπιτυχῶς μὲ τὸν σύγχρονό του Σουλτάνο, Σουλεϊμὰν Α’ τὸν μεγαλοπρεπῆ. Ἐπιπλέον, ὅμως, τὸ ποίημα ἔχει ἕναν προφητικό, ἀποκαλυπτικὸ σχεδὸν τόνο καὶ ἀνακυκλώνει μάλιστα ἕναν ἀπὸ τοὺς θρύλους τῆς ἐποχῆς, ὁ ὁποῖος θέλει θορυβημένους δερβίσηδες νὰ βεβαιώνουν πὼς ἄκουσαν ἀόρατες ψαλμῳδίες πρὸς τὴ Θεοτόκο στὴν – μετατραπεῖσα σὲ τζαμὶ – Ἁγία Σοφία. Plus ca change…

»Ὅπως γνωρίζουμε, ὁ Ἀξαγιώλης καὶ ἄλλοι Ἕλληνες τῆς περιόδου δὲν εἰσακούστηκαν καὶ ὁ Κάρολος δὲν ἐκστράτευσε πρὸς τὴν Κωνσταντινούπολη. Ἕναν περίπου αἰῶνα νωρίτερα, ὅμως, ἕνας ἄλλος εὐρωπαῖος ἡγεμόνας ἔφτασε πιὸ κοντὰ καί, μάλιστα, αὐτοβούλως. Στὶς 17 Φεβρουαρίου 1454 ἔλαβε χώρα στὴ Λὶλ τῆς σημερινῆς Γαλλίας ἕνα ἀξιοσημείωτο τελετουργικό. Ἐπρόκειτο γιὰ τὸ «δεῖπνο τοῦ φασιανοῦ», τὸ κύκνειο ᾆσμα τῆς ὕστερης μεσαιωνικῆς μυσταγωγίας. Τὸ ἐπίσημο αὐτὸ δεῖπνο διοργανώθηκε ἀπὸ τὸν Δοὺκα τῆς Βουργουνδίας, Φίλιππο Γ’, καὶ εἶχε ὡς σκοπὸ τὴν ὀργάνωση μιᾶς σταυροφορίας γιὰ τὴν πρόσφατα χαμένη στοὺς Ὀθωμανοὺς Κωνσταντινούπολη. Διασῴζονται ἀρκετὲς διηγήσεις ποὺ μεταφέρουν μὲ λεπτομέρεια τὴ μεγαλοπρέπεια καὶ τὴ χλιδὴ τῆς τελετῆς. Πλεῖστες ἦταν οἱ ἱστορικὲς ἀναφορὲς στὸν Ἡρακλῆ, στὸν Ἰάσονα καὶ στὸ χρυσόμαλλο δέρας, μὰ καὶ στὸν Ἅγιο Ἀνδρέα τὸν Πρωτόκλητο. Ἠθοποιοί, μουσικοὶ θρῆνοι γιὰ τὴν ἀπώλεια τῆς «μητέρας ἐκκλησίας» καὶ μηχανικοὶ ἐλέφαντες συμπλήρωναν τὸ σκηνικό. Στὸ τέλος τοῦ δείπνου, οἱ εὐγενεῖς συνδαιτυμόνες ἔδωσαν ἕναν ὅρκο, τὸν «ὅρκο τοῦ φασιανοῦ», κατὰ παράδοση τῶν μεσαιωνικῶν ἰπποτικῶν μυθιστοριῶν καὶ τῶν ἀντίστοιχων ὅρκων σὲ πτηνά. Ὁρκίστηκαν νὰ ὀργανώσουν τὴν σταυροφορία γιὰ νὰ ἀνακτήσουν τὴν Κωνσταντινούπολη γιὰ τὴ Χριστιανοσύνη. Ἡ σταυροφορία δὲν ἔγινε ποτέ.

»Ὁ ὁλλανδὸς στοχαστὴς Johan Huizinga στὸ βιβλίο του «Τὸ Φθινόπωρο τοῦ Μεσαίωνα» ἀναλύει τὸ «δεῖπνο τοῦ φασιανοῦ» ὡς μιὰ ἐκδήλωση παρακμῆς τοῦ ὕστερου δυτικοῦ μεσαίωνα. Διαβάζει σὲ αὐτὴ τὴ διεξοδικὴ τελετουργία ἕνα ἀμφίθυμο παιχνίδι, ὅπου οἱ ὅρκοι δὲν τηροῦνται μέν, ἀλλὰ ἐκφράζουν μιὰ εἰλικρινῆ προσκόλληση σὲ περασμένα ἱπποτικὰ ἰδανικά. Τὸ δεῖπνο εἶναι μιὰ ᾠδὴ στὸ τεχνητό, στὸ προσποιητό, προσεκτικὰ χορογραφημένη, ὅμως πρέπει νὰ τὴν πάρουμε στὰ σοβαρά, ὅπως ἔκαναν καὶ οἱ παριστάμενοι. Τέλος, γιὰ τὸν Huizinga, ὅλα αὐτὰ τά περίπλοκα παιχνίδια καὶ οἱ σύνθετες συνάξεις δὲν εἶναι παρὰ ἀπόπειρες διαφυγῆς ἀπὸ μία δυσοίωνη πραγματικότητα.

»Ἔχω τὴν αἴσθηση πὼς μιὰ ἀνάγνωση σὰν τοῦ Huizinga λείπει σήμερα, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπιστημονικὰ δὲν εἶναι καθολικὰ ἀποδεκτή. Προσωπικῶς, δὲν ἀναζητῶ μαθήματα στὴν Ἱστορία, τουλάχιστον ὄχι περισσότερο ἀπὸ ὅ,τι ἀναζητῶ ἐνδιαφέρουσες ἱστορίες. Ἡ ἔλλειψη, ὅμως, ἱστορικῆς συνείδησης ἡ ὁποία συνοδεύει τὸν ἐθνικιστικὸ παροξυσμὸ τῆς τελευταίας περιόδου ὁμολογῶ πὼς μὲ φοβίζει. Δίνεται ἡ ἐντύπωση πὼς οἱ φαντασιώσεις ποὺ προαναφέραμε, αὐτὲς οἱ δικές μας ἀπόπειρες διαφυγῆς ἀπὸ τὴν πραγματικότητα, ἐπανέρχονται πλέον ἐκτός του ὅποιου ἱστορικοῦ περιεχομένου, ρεαλιστικοῦ ἢ καὶ φαντασιακοῦ ἀκόμη. Μιὰ ἀταβιστικὴ συνήθεια γιὰ τὸ δικό μας «φθινόπωρο»

Ἀπέναντι στοὺς Ἑβραίους ὑπῆρχε τὸ 1948 ἕνας παρηκμασμένος ἀραβικὸς λαὸς ποὺ ὅπως ὁ ἑλλαδικὸς  ἀνεπόλη τὶς παλαιὲς χαμένες δόξες. Ἀπέναντι στοὺς σημερινοὺς  Γραικύλους   -ἔτσι ὅπως τοὺς εἶχαν συναντήσει στὴν ἡπειρωτικὴ Ἑλλάδα οἱ Ῥωμαῖοι τοῦ 146 π.Χ. μέχρι σήμερα-  ὑπῆρξαν οἱ Ῥωμηοὶ-Ῥωμαῖοι ποὺ ἔκτισαν τὴν Κωνσταντινούπολι τὸ 330 μ.Χ., τὴν Βυζαντινὴ Αὐτοκρατορία καὶ τὴν Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία. Ἡ νεκρανάστασις τῶν Ἑλλήνων μὲ φραγκικὲς βιταμῖνες τὸ 1821 ποὺ μᾶς κατήντησαν ἐφάμιλους τῶν Ἀράβων, δὲν ἐξαφάνισαν τοὺς Ῥωμηοὺς-Ῥωμαίους στὴν Κωνσταντινούπολι ποὺ σήμερα συνεχίζουν νὰ μάχονται κατὰ τῶν Φράγκων μὲ συγχρόνους Ῥωμηοὺς σουλτάνους ὅπως ὁ Ἔρντογαν.

Ἡ Πόλις, ὡς βασιλίδα τῶν Πόλεων καὶ ὡς Νέα Ἱερουσαλὴμ εἶναι σήμερα σὲ καλὰ χέρια καὶ πάλι μὲ χρόνια καὶ καιροὺς πάλι δική μας θἆναι ὡς πρωτεύουσα τῆς Αὐτοκρατορίας, ἐγκαταλείποντας τὶς ἐπαρχιακὲς πόλεις τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Ἀγκύρας.

Δημήτρης Κιτσίκης                                       5 Σεπτεμβρίου 2020

ΓΟΧ - ΓΝΗΣΙΟΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ:

Πατὴρ Γεώργιος Μεταλληνὸς καὶ Δημήτρης Κιτσίκης

Περιοδικὸ τῶν ΓΟΧ :  Orthodox Tradition (Etna, California, USA)

 Τὸ Νέο Ἡμερολόγιο ἐπεβλήθη ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴ βενιζελικὴ χούντα τῶν Πλαστήρα καὶ Γονατᾶ, τὸ 1923, ὑπὸ τὴν ἀπειλὴ τῶν ὅπλων, γιὰ νὰ εὐθυγραμμισθῇ ἡ Ἑλλὰς μὲ τὴν Δύσι, τὸν Πάπα καὶ τοὺς Φράγκους. Ἡ Ἐκκλησία ὑπῆρξε θύμα τοῦ βενιζελικοῦ ἐθνικισμοῦ. Δυστυχῶς ἀργότερα οἱ παραμείναντες πιστοὶ στὴν Ὀρθοδοξία, οἱ ΓΟΧ, ὑπέπεσαν καὶ αὐτοὶ στὴν ὑψίστη ἁμαρτία τοῦ ἐθνικισμοῦ τοῦ ἀθηναϊκοῦ ἐθνοκράτους καὶ γι αὐτὸ κατετμήθησαν σὲ πολλὲς φρατρίες. Δημήτρης Κιτσίκης 

411 - Ἐπιστροφὴ στὸ 1908- Ἔρντογαν καὶ Νεότουρκοι

Ὁ τάφος τοῦ 1996, τοῦ Ἐνβὲρ Πασᾶ στὴν Κωνσταντινούπολι

411 - Ἐπιστροφὴ στὸ 1908- Ἔρντογαν καὶ Νεότουρκοι

Ἐπάνοδο στὴν Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία;  Ἀλλὰ ποία; Αὐτὴν τοῦ Ἀμπντουλχαμὶτ Β΄, σουλτάνου μέχρι τὸ 1909, ὁπότε καθηρέθη ἀπὸ τοὺς Νεοτούρκους ἤ αὐτὴν τῆς Ὀθωμανικῆς Ἐπιτροπῆς Ἑνώσεως καὶ Προόδου τῶν Νεοτούρκων; Δηλαδή, Ἀμπντουλχαμίτ-Ἔρντογαν ἤ Φετουλλὰχ Γκυλέν-Νεότουρκοι; Ἀπάντησις: ἐπάνοδο καὶ στοὺς δύο μὲ μελλοντικὴ προοπτικὴ ἴσως... τὸ 1918.

Τὸ 1876, ὁ Ἀμπντουλχαμὶτ εἶχε ἀνέβει στὸν θρόνο, ὡς μετριοπαθὴς καὶ κατέληξε πανισλαμιστής, ἕως ποὺ τὸ 1909 τὸν καθήρεσαν  οἱ Νεότουρκοι μασῶνοι καὶ ντονμέδες φιλοεβραῖοι. Ἀλλὰ οἱ  Ῥωμηοὶ τῆς Αὐτοκρατορίας ὑπεστήριξαν καὶ τὶς δύο τάσεις, μαζὶ μὲ τὸν Ἴωνα Δραγούμη τοῦ κρατιδίου τῶν Ἀθηνῶν ἕως ποὺ ἡ Αὐτοκρατορία ἐβούλιαξε στὴν ἧττα τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου, ἀφοῦ οἱ Νεότουρκοι κατέληξαν «Γκρίζοι Λύκοι», ὡς ἀκραῖοι ἐθνικιστές.

Γράφει, ὁ θεῖος μου, ὁ μακαρίτης στρατηγὸς Ἀλέξανδρος Μαζαράκης (1874-1943) στὰ ἀπομνημονεύματά του: «Οἱ Νεότουρκοι [στὴν Θεσσαλονίκη τὸ 1908] ἐζήτησαν ἀμέσως νὰ καταπαύσῃ ὁ ἀγὼν Ἑλλήνων καὶ Βουλγάρων [σήμερα Σκοπιανῶν] στὴν Μακεδονία... Ἀσπασμοὶ Ἰούδα ἀντηλλάγησαν καὶ ἐπίσκεψις Βουλγάρων ἐκ Σόφιας εἰς Θεσσαλονίκην ὠργανώθη... Δέχομαι τὴν ἐπίσκεψιν τῶν ὑπαλλήλων ὅλων τῶν ἑλληνικῶν καφενείων, ζυθοπωλείων, ἑστιατορίων ποὺ ἦσαν τὰ καλύτερα τῆς Θεσσαλονίκης... οἱ ὁποῖοι μοῦ δηλώνουν, ὅτι δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ ὑπηρετήσουν τοὺς Βουλγάρους... Ἐνέκρινα τὴν στάσιν των... Ἔφυγαν λοιπὸν ὅλα τὰ γκαρσόνια [ἀπὸ τὰ καταστήματά των] καὶ ὅταν ἔφθασαν οἱ Βούλγαροι ἐκδρομεῖς τὰ διάφορα ἑλληνικὰ καταστήματα ἦσαν εἰς ἀδυναμίαν νὰ τοὺς περιποιηθοῦν. Οἱ Τοῦρκοι ἐφρύαξαν διὰ τὴν αὐθάδειαν αὐτήν... Ἔστησαν εἰς τὴν πλατεῖαν τραπέζια καὶ ἤρχισαν μὲ πρόχειρα καμινέτα νὰ παρασκευάζουν καφέδες. Μέσα εἰς τὸν συνωστισμὸν ἕνας ζωηρὸς Ἕλλην πλησιάζει καὶ δίνει μίαν κλωτσιὰν εἰς τὸ τραπέζι μὲ τὰ φλυτζάνια καὶ τὸ καμινέτο».

Ὁ πατέρας τοῦ Ἴωνος Δραγούμη, ὁ Στέφανος Δραγούμης, πρωθυπουργὸς στὴν Ἀθήνα τὸ 1910, ἐδήλωνε πὼς χάρις στὴν νεοτουρκικὴ ἐπανάστασι «θὰ ἀναβιώσῃ τὸ θαῦμα τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας, θὰ ἀφομοιώσωμεν τοὺς Τούρκους ὅπως ἄλλοτε τοὺς Ῥωμαίους καὶ θὰ μεταβληθῇ ἡ Ὀθωμανικὴ εἰς Ἑλληνικὴν Αὐτοκρατορίαν».

Στὰ ἀπομνημονεύματά του ὁ ἀξιωματικὸς Θεόδωρος Πάγκαλος, ἔγραφε πὼς μόλις ἀνηγγέλθη ἡ νεοτουρκικὴ ἐπανάστασις, τὸν Ἰούλιο 1908, οἱ ὑπολοχαγοὶ καὶ ἀνθυπολοχαγοὶ ἐκραύγαζαν ἀνοιχτὰ στὶς αἴθουσες ἀξιωματικῶν τῶν Ἀθηνῶν ὅτι καιρὸς ἦταν ν’ἀκολουθήσουν κι ἐκεῖνοι τὸ τουρκικὸ παράδειγμα, κάτι ποὺ ἔγινε τὸν Αὔγουστο τοῦ 1909.

Τὸν Μάρτιο τοῦ 2018, ὁ Ἔρντογαν, κάνοντας τὸ σῆμα τῶν Γκρίζων Λύκων, συνεχιστῶν τῆς Τριανδρίας τῶν Νεοτούρκων τοῦ Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου ὑπὸ τὸν Ἐνβὲρ Πασᾶ, διεκήρυξε τὴν ἑνότητα τῆς Ὀθωμανικῆς Πατρίδος (ἰδεολογία τοῦ ὀθωμανισμοῦ)  κραυγάζοντας, σὲ συγκέντρωσι στὴν Μερσίνη «ἕνα ἔθνος, μία σημαία, ἕνα κράτος, μία πατρίδα», ἐπαναλαμβάνοντας ἔτσι, κατὰ τοῦ μασώνου καὶ ντονμὲ ἰμάμη Φετουλλὰχ Γκüλέν, συνεργάτου τῆς CIA, αὐτὸ ποὺ εἶχε βροντοφωνάξει τὸ 2013, ὅταν διέκοψε τὶς σχέσεις του μὲ τὸν ἰμάμη, πρώην πνευματικοῦ του δασκάλου, μὲ ἔμφασι ὅτι δὲν διακατέχεται ἀπὸ ἐθνικισμὸ ἀλλὰ ἀπὸ ὀθωμανισμό, τὴν ὀθωμανικὴ πατρίδα τῶν λαῶν τῆς Τουρκίας:

 «Χίλια χρόνια εἴμεθα σὲ αὐτὰ τὰ μέρη καὶ μὲ τὴν βοήθεια τοῦ Θεοῦ θὰ ζήσουμε καὶ πάλι μεγάλοι καὶ ἰσχυροί...Σὲ μᾶς δὲν ὑπάρχει ἡ πολιτικὴ τῆς ἀφομοιώσεως [σὲ ἀντίθεσι μὲ τὸν κεμαλισμό], εἴμεθα ἀντίθετοι σὲ κάθε εἴδους ἐθνικισμό. Οἱ Τοῦρκοι, οἱ Κοῦρδοι, οἱ Ῥωμηοί, οἱ Ἄραβες, οἱ Λαζοί [ὁ ἴδιος ὁ Ἔρντογαν εἶναι Λαζός], οἱ Κιρκάσιοι, οἱ Γεωργιανοί, εἶναι ὅλοι ἀδέλφια»

Προσέθεσε ὅτι ὁ ἐθνοτικὸς ἐθνικισμὸς δημιουργεῖται ἀπὸ τὴν ἄγνοια καὶ τὴν διαφθορά, διότι «στὸν ἀρχαῖο μας πολιτισμὸ δὲν ὑπῆρξε ποτὲ διάκρισι. Στὸν  πολιτισμό μας, στὶς παραδόσεις μας, ὑπῆρχε ἰδιαίτερη εὐαισθησία στὶς μειονότητες καὶ ἦταν πάντοτε προστατευόμενες». Καὶ ὅπως ὁ προκάτοχός του Ἐνβὲρ Πασᾶς ποὺ ἀπεβίωσε μαχόμενος στὶς 4  Αὐγούστου τοῦ 1922, στὸ Οὐζμπεκιστάν, ἀρχικῶς μὲ τὴν ὑποστήριξι τῶν Σοβιετικῶν, καὶ μετὰ ὡς ἀντίπαλός τους, προσέθεσε: «Ὅταν γίνῃ ἡ ἐπιστράτευσις, ὅταν σᾶς καλέσουν στὸ καθῆκον, τότε θὰ πάω μαζί σας πρῶτος».

Ὁ Ἔρντογαν ἔχει ἀρκετὰ χαρακτηριστικὰ τοὺ Ἔνβερ Πασᾶ. Ἡ ἐκστρατεία του στὴν Βόρειο Συρία θυμίζει αὐτὴν τοῦ Ἐνβέρ τὸ 1922 στὸ Σοβιετικὸ Τουρκεστάν. Ὁ Ἐνβὲρ ἤθελε νὰ ἔχῃ σουλτανικὸ παρουσιαστικὸ καὶ προτοῦ σκοτωθῆ τὸ 1922 εἶχε ἀνακηρύξει τὸν ἑαυτό του Ἐμίρη τοῦ Τουρκεστάν. Ἕνας μελετητής του, ὁ David Fromkin, ἔγραψε γι’αὐτὸν στὸ βιβλίο του, A Peace to End All Peace. Creating the Modern Middle East, 1914-1922 (Avon Books, 1989):  «He was a vain, strutting man who loved uniforms, medals and titles. For use in stamping official documents, he ordered a golden seal that described him as ‘Commander-in-Chief of all the Armies of Islam, Son-in-Law of the Caliph and Representative of the Prophet».

Μετὰ τὴν ἀποτυχία τοῦ ἑλληνοτουρκισμοῦ τὸ 1908, μεταξὺ τῶν δύο ἐπαναστάσεων,  τῆς τουρκικῆς καὶ τῆς ἑλληνικῆς, ἤρχισε ἕνας λυσσώδης ἔνοπλος ἀγών, τὸ 1912, ποὺ τελείωσε τὸ 1922, ὁπότε τόσο ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία ὅσο καὶ ἡ Μεγάλη Ἰδέα ἀπεβίωσαν. Τὸ 2018, συμφέρον τῶν δύο λαῶν εἶναι νὰ μάθουν τὸ μάθημα τῆς Ἱστορίας ὅτι μόνον μία συνεργασία τῶν δύο λαῶν τοῦ Αἰγαίου θὰ ἀποτρέψῃ τὸν διαμελισμὸ καὶ τῶν δύο ἀπὸ τὶς Μεγάλες Δυνάμεις.

Δημήτρης Κιτσίκης                                             12 Μαρτίου 2018